خمکاری میلگرد یکی از اقدامات مهمی است که از طریق اعمال نیرو حول یک نقطه از آرماتور و با هدف تغییر شکل در میلگرد، بدون شکستن آن انجام می گردد. روش های مختلفی برای خمکاری میلگرد وجود دارند که شامل: روش سرد و گرم، روش دستی، با دستگاه و…. می باشند. که همواره نوع شکل دهی به آرماتور در خمکاری، متناسب با محل و نحوه استفاده از آن تعیین شده و براساس آن از یک روش مناسب، استفاده می کنند.
طی فرایند خمکاری، سطح بیرونی و داخلی آرماتورها تحت کشش و فشار قرار می گیرند و در نهایت، موجب خم شدن میلگرد می شوند. البته، این کار به دقت و مهارت زیادی نیاز دارد تا میلگرد دچار شکستگی یا مواردی از این قبیل نشود. هر یک از انواع میلگردها پس از خم شدن در بخش های مختلفی از صنعت ساخت و ساز اعم از: ستون ها، فونداسیون و. .. مورد استفاده قرار می گیرند. برای آشنایی کامل با خمکاری میلگرد، انواع روش های آن، نکات مهم و… در ادامه مطلب همراه ما باشید.
اصول و استانداردهای خمکاری میلگرد چیست؟
برای خمکاری میلگرد، باید اصول و استانداردهایی رعایت شوند. به طور مثال: استفاده از مقررات ملی ساختمان ایران و آیین نامه ACI به علاوه نظارت بر فرآیند خمکاری میلگرد فولادی یا خمکاری میلگرد استیل امری ضروری می باشد. زیرا، اگر اصول خمکاری رعایت نشوند، امکان کاهش مقاومت آرماتور و حتی شکستن آن نیز افزایش پیدا می کند. یکی از مهم ترین اصول در این مبحث، مربوط به قطر خم قلاب هستند که قطر خم به محلی می گویند که به خاطر خمکاری به حالت منحنی در آمده و با افزایش فشار و خم شدن بیش تر آرماتور، شبیه به دایره می شود. به صورت کلی، میزان استاندارد قطر خم میلگردها در سایزهای مختلف بر اساس اصول خمکاری، به شرح زیر می باشند:
- • میلگردهایی با سایز ۱۰ تا ۲۵ میلی متر، باید حداقل قطر قلاب برای آن ها ۶ برابر اندازه این مقاطع باشد.
• میلگردهایی با سایز ۲۹ تا ۳۶ میلی متر، قطر قلاب آن ها باید ۸ برابر اندازه آرماتور باشد.
• میلگردهایی با سایز ۴۳ تا ۵۷ میلی متر نیز باید قطر قلابشان۱۰ برابر اندازه آن باشد.
اشکال خمکاری میلگرد کدامند؟
فرایند خمکاری میلگرد در اشکال مختلفی انجام می شود و در واقع، میلگردها پس از خم شدن به اشمال مختلفی تبدیل می شوند. به صورت کلی خمکاری این محصول فولادی به 6 شکل انجام می شود که شامل موارد زیر می باشند:
• خم راستا یا سیتکا:
رایج ترین نوع خمکاری میلگرد، راستا یا سیتکا است و در این خم همواره دو انتهای یک شاخه آرماتور با زاویه ۹۰ درجه خم می شوند و کاربرد آن اغلب برای جبران مقاومت کششی بتن در سازه های بتن می باشد.
• خم خاموت:
یکی دیگر از اشکال خمکاری، خم خاموت است که به صورت یک حلقه بسته در سازه ها مورد استفاده قرار می گیرد. به یاد داشته باشید که هدف اصلی از ایجاد این شکل، پیشگیری از نیروهای خمشی و برشی در سازه ها می باشد.
• خم ادکا:
خم ادکا که اغلب آن را با میلگرد ادکا می شناسند، دارای سری خمیده و شبیه به گردن اردک می باشد. قسمت پایینی و بالایی آرماتور، وظیفه تحمل کشش های ناشی از خمش را بر عهده دارد. همچنین قسمت میانی این محصول، وظیفه تحمل کشش های ناشی از برش را دارند.
• خم سنجاقک:
همان طور که از نام این دسته مشخص است، دو انتهای آرماتور در خم سنجاقک، همانند خم راستا هستند اما تفاوت آن ها در زاویه می باشد. در واقع، زاویه آن ها 90 درجه نیست و با هم اختلاف دارند؛ لذا، کاربرد اصلی این آرماتور ایجاد مقاومت در میلگردهای طولی ستون در برابر نیروی برشی می باشد.
• خم رکابی:
نوع دیگری از اشکال خمکاری میلگرد مربوط به نوع رکابی می باشد که انتهای خم رکابی باز بوده و ظاهری شبیه به حرف U دارد. به نوعی دو لبه آن به داخل خم شده و مهم ترین وظیفه آن نیز حفظ فاصله بین دو شبکه میلگرد می باشد.
• خم خرک:
ششمین نوع از اشکال خمکاری میلگرد مربوط به خم خرک است که اغلب از آن در دو شبکه افقی متوالی، با فاصله معین از هم برای تثبیت در یک قاب استفاده می کنند.
انواع روش های خمکاری میلگرد کدامند؟
روش های مختلفی برای خمکاری میلگرد وجود دارند که هر یک از آن ها بر اساس نوع میلگرد، قطر میلگرد، نحوه استفاده و… انتخاب شده و مورد استفاده قرار می گیرند. تعدادی از رایج ترین نوع روش های خمکاری، شامل موارد زیر می باشند:
خمکاری میلگرد به روش گرم و سرد
یکی از روش های خمکاری میلگرد، شیوه سرد و گرم است که اغلب اوقات در روش گرم، خواص میلگرد تحت تاثیر دما تغییر پیدا می کند. اما در عین حال، خمکاری به شیوه گرم باعث افزایش سرعت، کاهش دقت و ایجاد مواد سمی می شود. همین مسئله موجب شده تا بر اساس مقررات ملی تمامی سایزهای میلگرد به صورت سرد خم شوند و روش گرم فقط در صورت وجود مهندس ناظر، انجام شود. در روش سرد، باید به وزن، سایز و ابعاد آرماتور دقت کرده و سپس بر اساس آن ها از دستگاه های مختلفی استفاده شود. در این روش، آرماتور به صورت کاملا مستقیم در معرض حرارت قرار نمی گیرد که به همین خاطر، کیفیت آن حفظ شده و گازهای سمی تولید نمی شوند. همچنین از طریق این روش برعکس شیوه گرم، ضایعات کمتری تولید می شوند.
خمکاری میلگرد به روش دستی
شیوه دیگری از خمکاری میلگرد، مربوط به روش دستی می باشد که این شیوه برای میلگردهایی با سایز 12 یا کمتر از آن مناسب هستند. این روش به متخص نیاز دارد و هر فردی باید مهارت کافی را در این زمینه داشته باشد. در این روش، از ابزارهای مختلفی برای خمکاری استفاده می کنند که شامل موارد زیر هستند:
- • میز خمکاری میلگرد: یکی از ابزارهای مهم در فرآیند خمکاری، میز آن می باشد. در این روش باید از یک میز استاندارد با حداقل ارتفاع ۸۰ سانتی متر، استفاده کرد.
• صفحه خمکاری میلگرد: علاوه بر میز در خمکاری با روش دستی، به یک صفحه فولادی به شکل مربع یا مستطیل نیز نیاز می باشد. بر روی این صفحه معمولا تعدادی خار فولادی وجود دارند که مانع از حرکت آرماتور در سمت های دیگری می شوند.
• آچار خمکاری: سومین ابزار مهم در خمکاری با روش دستی، آچار آن می باشد که برخی از افراد آن را با نام آچار F نیز می شناسند. لازم به ذکر است تا بدانید که طول این آچار معمولا بین ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی متر متغیر است.
خمکاری میلگرد با دستگاه
یکی دیگر از روش های رایج و پرکاربردترین شیوه خمکاری میلگرد، استفاده از دستگاه می باشد. از طریق این روش، خمکاری با سرعت زیادی انجام شده و به نوعی سریع ترین و راحت ترین روش شناخته شده است. البته، استفاده از دستگاه به دقت و مهارت زیادی نیاز دارد. دستگاه های مختلفی برای خمکاری وجود دارند که دشامل موارد زیر هستند:
- • خمکاری به روش برقی: نحوه کار این دستگاه شبیه به روش دستی می باشد؛ اما، تمام فرآیند آن با کمک ابزارهای برقی انجام می گردد. به یاد بسپارید که ساده ترین مدل های ماشین های خم کن، به دصورت پدال برقی بوده و می توانند آچار را با نیروی الکتریکی به حرکت در آورند. لذا، در این روش افراد با علامت گذاری نقاطی که باید خم گردند و سپس با حرکت دادن آرماتور و فشار دادن پدال، فرایند خمکاری را انجام داده و میلگرد را به شکل مورد نظر تبدیل می کنند.
• خمکاری به روش هیدرولیکی: همواره برای آرماتورها با قطر بالا از روش هیدرولیکی استفاده می کنند و این دستگاه ها قابلیت جا به جایی و حمل و نقل را دارا هستند. هر یک از آن ها دارای یک بازوی هیدرولیکی می باشند که نیروی لازم را برای خمکاری میلگرد تامین می نمایند.
• خمکاری با دستگاه های اتوماتیک: این دستگاه، برای هر نوع آرماتوری با هر ضخامتی مناسب می باشد و تمام مراحل آن با کمک تجهیزات کاملا اتوماتیک، با دقت بالا و بدون دخالت دست صورت گرفته و به پایان می رسند.
مهم ترین نکات و ضوابط خمکاری میلگردکه باید بدانید
خمکاری میلگرد به مهارت و دانش زیادی نیاز دارد و هر یک از افراد در زمان انجام این کار باید نکاتی را دانسته و رعایت نمایند که شامل موارد زیر هستند:
- • در میلگردهای خمشی آجدار باید فاصله مشخص شوند تا در تیرها و دال های یک طرفه عرض ترک ها و میزان گستردگی آن ها در ناحیه تحت کشش بتن، کنترل شوند.
• هرگز خم کردن آرماتورهایی که بخشی از آن ها در بتن قرار داده شده اند، مجاز نمی باشد.
• خم کردن میلگردها، باید تا حد ممکن به صورت مکانیکی به کمک ماشین مجهز به فلکه خم کن و با یک عبور در سرعت ثابت انجام شود.
• برای خم کردن میلگرد ها باید از فلکه هایی با قطرهای مناسب استفاده شود.
• به باز و بسته کردن خم ها به منظور شکل دادن مجدد میلگردها مجاز نمی باشد.
• افرادی که خمکاری را انجام می دهند باید از وسایل ایمنی مثل: دستکش، عینک، کلاه ایمنی و کفش و… استفاده نمایند.
خلاصه مطلب
خمکاری میلگرد به منظور تغییر شکل در میلگرد انجام می شود و این کار باید با دقت و بدون هیچ گونه ترک خوردگی یا شکستگی صورت گیرد. برای این کار از روش ها و دستگاه های مختلفی استفاده می کنند که در هر یک از آن ها باید اصول و استانداردها به طور کامل رعایت شوند. اگر سوالی در این زمینه دارید و یا برای اطلاع از قیمت تیراهن یا انواع محصولات فولادی می توانید با همکاران ما در فولاد کو در ارتباط باشید.