قوطی و پروفیل مربع و مستطیل از پرکاربردترین مقاطع فولادی در صنعت ساختمان سازی، سازه های فلزی، تولید تجهیزات صنعتی و حتی دکوراسیون داخلی هستند. این محصولات به دلیل استحکام بالا، وزن مناسب، تنوع ابعاد و سهولت در نصب، در پروژه های کوچک مسکونی تا سازه های بزرگ صنعتی نقش کلیدی ایفا می کنند. اگر پیمانکار، مهندس ناظر، سازنده مبلمان یا فعال در حوزه صادرات به کشورهایی مانند آذربایجان، ترکمنستان یا عراق هستید، شناخت دقیق انواع قوطی و پروفیل می تواند هزینه ها را کاهش و کیفیت را افزایش دهد. در این مقاله جامع، به زبان ساده بررسی می کنیم که قوطی و پروفیل چیست، چه انواعی دارند، مشخصات فنی آن ها چیست، در چه پروژه هایی استفاده می شوند و نکات مهم خرید کدامند و قیمت پروفیل می پردازیم.
قوطی و پروفیل چیست؟
پروفیل به مقاطع فولادی گفته می شود که دارای شکل و ابعاد ثابت در طول شاخه هستند. این مقاطع به دو دسته باز (مانند تیرآهن، ناودانی، نبشی) و بسته (مانند قوطی مربع و مستطیل) تقسیم می شوند.
قوطی نوعی پروفیل بسته و توخالی است که مقطع آن به شکل مربع یا مستطیل است. این محصول از ورق فولادی ساخته می شود و به دلیل توزیع یکنواخت تنش در چهار ضلع، مقاومت خمشی و پیچشی بسیار بالایی دارد. قوطی ها معمولاً در طول های ۶ یا ۱۲ متری تولید و عرضه می شوند و جنس آن ها از فولاد کربنی ST37 یا گالوانیزه است.
انواع قوطی و پروفیل از نظر شکل ظاهری
۱. پروفیل و قوطی مربع
این نوع قوطی دارای اضلاع برابر است، مانند ۲۰×۲۰، ۳۰×۳۰، ۴۰×۴۰، ۵۰×۵۰، ۶۰×۶۰، ۸۰×۸۰ یا ۱۰۰×۱۰۰ میلی متر. ویژگی ها:
- تعادل کامل در همه جهت ها
- استحکام یکنواخت در برابر بارهای افقی و عمودی
- ظاهر زیبا و متقارن
کاربردهای اصلی:
- ساخت نرده های فلزی در بالکن و راه پله
- تولید درب و پنجره های آهنی
- مبلمان فلزی مانند میز، صندلی و تخت
- پایه های میز و قفسه های فروشگاهی
۲. پروفیل و قوطی مستطیل
این نوع دارای اضلاع نابرابر است، مانند ۲۰×۴۰، ۳۰×۵۰، ۴۰×۶۰، ۵۰×۱۰۰، ۶۰×۱۲۰ میلی متر.
ویژگی ها:
- مقاومت بیشتر در جهت ضلع بزرگتر
- مناسب برای تحمل بارهای جهت دار
- صرفه جویی در وزن سازه
کاربردهای اصلی:
- اسکلت فلزی ساختمان ها و سوله ها
- ستون های فرعی و تیرهای افقی
- شاسی خودرو، تریلر و ماشین آلات سنگین
- سازه های صنعتی و داربست
انواع قوطی از نظر ضخامت و وزن
قوطی ها بر اساس ضخامت دیواره به دو دسته سبک و سنگین تقسیم می شوند:
- قوطی سبک: ضخامت ۱.۵ تا ۲ میلی متر. وزن شاخه ۶ متری آن معمولاً زیر ۱۵ کیلوگرم است. مناسب برای کارهای تزئینی، درب و پنجره، نرده و مبلمان. مثال: قوطی ۴۰×۴۰ ضخامت ۱.۵ میلی متر → وزن ≈ ۱۰.۸ کیلوگرم در ۶ متر.
- قوطی سنگین: ضخامت ۲.۵ تا ۶ میلی متر. وزن شاخه ۶ متری بالای ۲۰ کیلوگرم. مناسب برای سازه های باربر، ستون، اسکلت و تجهیزات صنعتی. مثال: قوطی ۱۰۰×۱۰۰ ضخامت ۴ میلی متر → وزن ≈ ۴۸ کیلوگرم در ۶ متر.
نکته فنی: هرچه ضخامت بیشتر باشد، مقاومت خمشی (Moment of Inertia) به صورت توان سوم افزایش می یابد.
روش های تولید قوطی و پروفیل
قوطی ها به دو روش اصلی تولید می شوند:
۱. نورد گرم (Hot Rolled)
ورق فولادی در دمای بالای ۹۰۰ درجه سانتی گراد شکل داده می شود. مزایا:
- مقاومت مکانیکی بالاتر
- مناسب برای سازه های سنگین
- تحمل بارهای دینامیکی
معایب: سطح کمی ناصاف، نیاز به رنگ آمیزی در فضای باز.
۲. نورد سرد (Cold Rolled)
ورق در دمای محیط خم و جوش داده می شود. مزایا:
- سطح کاملاً صاف و براق
- تلرانس ابعادی دقیق (±۰.۱ میلی متر)
- ظاهر زیبا
معایب: مقاومت کمی کمتر از نورد گرم.
گالوانیزه کردن: پس از تولید، قوطی در وان روی مذاب غوطه ور می شود تا در برابر زنگ زدگی مقاوم شود. این نوع در مناطق مرطوب (شمال، جنوب، سواحل) ضروری است.
مشخصات فنی قوطی و پروفیل مربع و مستطیل
- جنس: فولاد کربنی ST37 یا ST52، گالوانیزه
- شکل مقطع: مربع یا مستطیل
- ضخامت دیواره: ۱.۵ تا ۶ میلی متر
- ابعاد رایج: از ۱۰×۱۰ تا ۳۰۰×۳۰۰ میلی متر
- طول شاخه: ۶ یا ۱۲ متر (قابل برش سفارشی)
- وزن تئوری: بر اساس فرمول ρ×A×L (چگالی فولاد ≈ ۷۸۵۰ kg/m³)
- استانداردها:
- ایران: ISIRI 7338
- اروپا: DIN 2395
- آذربایجان: GOST 30245
کاربردهای قوطی و پروفیل مربع و مستطیل
کاربردهای ساختمانی
- ساخت اسکلت فلزی سبک و سنگین در ساختمان های مسکونی و تجاری
- ستون های فرعی، تیرهای سقف و بادبند
- نرده، حفاظ و درب های فلزی
- سقف های کاذب، دیوارهای جداکننده و فریم پنجره
کاربردهای صنعتی
- شاسی ماشین آلات، جرثقیل و لیفتراک
- قفسه بندی انبارهای صنعتی
- داربست های موقت و دائم
- سازه های پشتیبانی در کارخانجات
کاربردهای تزئینی و مبلمان
- تولید مبلمان فلزی مدرن (میز، صندلی، تخت)
- استندهای نمایشگاهی و قفسه های فروشگاهی
- سازه های هنری، آلاچیق و سایبان
مثال عملی در پروژه واقعی:
در سوله صنعتی ۱۰۰۰ متری در منطقه آزاد انزلی:
- ستون ها: قوطی ۱۵۰×۱۵۰ ضخامت ۵ میلی متر (نورد گرم)
- خرپاها: قوطی ۸۰×۸۰ ضخامت ۳ میلی متر
- نرده ها: قوطی ۴۰×۴۰ ضخامت ۱.۸ میلی متر (گالوانیزه)
تفاوت قوطی سبک و سنگین
قوطی سبک با ضخامت زیر ۲ میلی متر، وزن کمتر، قیمت ارزان تر و مناسب برای کارهای غیرباربر مانند درب، نرده و مبلمان است. در مقابل، قوطی سنگین با ضخامت بالای ۲ میلی متر، وزن بیشتر، مقاومت بالاتر و مناسب برای سازه های باربر مانند اسکلت، ستون و شاسی صنعتی است.
تولیدکنندگان معروف قوطی سبک: ساوه، تهران شرق، کیان پرشیا. تولیدکنندگان معروف قوطی سنگین: فولاد سپاهان، پروفیل اصفهان، جهان پروفیل.
نکات مهم هنگام خرید قوطی و پروفیل
۱. ضخامت و ابعاد را دقیق بررسی کنید: حتی ۰.۲ میلی متر تفاوت می تواند وزن و مقاومت را تغییر دهد.
۲. برند معتبر انتخاب کنید:
- پروفیل ساوه
- کیان پرشیا
- تهران شرق
- جهان پروفیل پارس
- فولاد بهمن
۳. سطح قوطی باید صاف، بدون تاب، موج یا خط و خش باشد
۴. برای فضای باز، فقط قوطی گالوانیزه یا رنگ شده بخرید
۵. گواهی استاندارد و آنالیز شیمیایی کارخانه را بخواهید
۷. حمل و نگهداری: قوطی ها را در انبار سرپوشیده و روی زیرانداز چوبی نگه دارید.
عوامل مؤثر بر قیمت قوطی و پروفیل (آبان ۱۴۰۴)
- ضخامت و وزن: هرچه سنگین تر، گران تر
- نوع تولید: نورد سرد > نورد گرم
- گالوانیزه بودن: ۲۰-۳۰٪ افزایش قیمت
- نرخ ارز و شمش فولاد
- حجم سفارش: خرید عمده = تخفیف
قیمت تقریبی (۱۰ نوامبر ۲۰۲۵):
- قوطی ۴۰×۴۰ ضخامت ۲ میلی متر (سبک): ۶۵۰ دلار/تن (تحویل تهران)
- قوطی ۱۰۰×۱۰۰ ضخامت ۴ میلی متر (سنگین): ۶۸۰ دلار/تن
- همان محصول تحویل باکو: +۳۰ دلار/تن
اشتباهات رایج در استفاده از قوطی و پروفیل
- استفاده از قوطی سبک در ستون باربر → تغییر شکل و ریزش راه حل: محاسبه دقیق توسط مهندس سازه
- جوشکاری نادرست → کاهش مقاومت در ناحیه جوش راه حل: پیش گرمایش و استفاده از الکترود مناسب
- خرید قوطی بدون گالوانیزه در شمال کشور → زنگ زدگی سریع راه حل: انتخاب نوع گالوانیزه گرم
آینده قوطی و پروفیل در صنعت ساختمانی
با گسترش سازه های پیش ساخته (LSF)، تقاضا برای قوطی های سبک گالوانیزه در حال افزایش است. نوآوری های جدید شامل:
- قوطی های فوق سبک با فولاد پراستحکام
- پروفیل های پیش ساخته با اتصالات پیچی
- قوطی های هوشمند با سنسور پایش تنش
در پروژه های بزرگ مانند برج های مسکونی باکو و مناطق صنعتی تبریز، استفاده از قوطی سنگین ST52 رو به رشد است.
جمع بندی: کدام قوطی برای پروژه شما مناسب است؟
قوطی و پروفیل مربع و مستطیل پایه و اساس بسیاری از سازه های مدرن هستند. انتخاب صحیح شکل، ضخامت، جنس و برند باعث افزایش ایمنی، زیبایی و صرفه جویی اقتصادی می شود. برای پروژه های سبک و داخلی، قوطی مربع سبک مناسب است. برای سازه های باربر و فضای باز، قوطی مستطیل سنگین و گالوانیزه بهترین انتخاب است.
توصیه نهایی: همیشه نقشه های اجرایی، بارگذاری و شرایط محیطی را با مهندس ناظر هماهنگ کنید. یک انتخاب اشتباه در ضخامت می تواند کل پروژه را به خطر بیندازد.
برای استعلام قیمت روز قوطی و پروفیل، مشاوره فنی رایگان و خرید مستقیم از کارخانه، با کارشناسان فولادکوتماس بگیرید.