یکی از ضایعات ارزشمند آهنی که از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارند، خرسک و شلاکه آهن است. این مواد در فرایند ذوب سنگ آهن و تولید فلزات به دست می آیند. خرسک و شلاکه معمولاً درصد خلوص بالایی دارند، به همین دلیل نسبت به دیگر ضایعات آهنی از قیمت بیشتری برخوردارند. از ویژگی های اصلی این مواد می توان به امکان بازگشت آن ها به خط تولید اشاره کرد. خرسک و شلاکه قابلیت تحمل شرایط آب وهوایی متنوع را دارند و در تولید قطعات صنعتی و ساخت ماشین آلات به کار می روند. در این مقاله، این ضایعات ارزشمند را از زوایای مختلف بررسی می کنیم.
خرسک و شلاکه آهن چیست؟
خرسک و شلاکه از مواد اصلی و تشکیل دهنده آهن محسوب می شوند. در فرایند تولید فلزات، سنگ های معدنی در کوره های صنعتی ذوب شده و به دو روش فرآوری می شوند. در روش اول، ناخالصی ها روی سطح مواد مذاب تشکیل می شوند و در روش دوم، مواد خالص در بخش پایین مواد مذاب جای می گیرند. ناخالصی هایی مانند اکسیدهای فلزی و سیلیکات به دلیل وزن کمتر، در سطح بالایی مواد مذاب قرار می گیرند که به آن ها سرباره گفته می شود.
پس از ذوب سنگ آهن در کوره، سرباره از بخش فوقانی خارج و با آب سرد می شود که در نهایت خرسک و شلاکه به دست می آید.
تولید انواع خرسک و شلاکه
در فرایند تولید خرسک و شلاکه، پس از انتقال سرباره به چاله ها، این مواد با استفاده از دستگاه های مختلف از یکدیگر جدا می شوند. خرسک ها با دستگاه هایی مانند هیلتی که شبیه مته عمل می کند، از شلاکه ها جدا می شوند.
خرسک ها از نظر کیفی به سه نوع تقسیم می شوند:
- خرسک بال میل شده: با دستگاه آسیاب ریزتر می شوند.
- خرسک چکش خورده: توسط دستگاه پیکور پردازش می شوند.
- خرسک تمیزنشده: سایز بزرگ تری دارند و برای فراوری در کارخانه ها به کار می روند.
شلاکه ها نیز به سه دسته تقسیم می شوند:
- شلاکه بال میل شده: با خلوص 100 درصد برای افزایش درجه خلوص مواد دیگر به کار می روند.
- شلاکه تمیزنشده: قیمت پایین تری دارند و به همین دلیل در کاربردهای خاصی استفاده می شوند.
- شلاکه چکش خورده: در صنایع فولاد کاربرد فراوانی دارند.
کاربردهای خرسک و شلاکه
خرسک و شلاکه در کوره های تولید فلزات مختلف به کار می روند. ترکیب شیمیایی این مواد نقش کلیدی در کاربرد آن ها دارد. سرباره آهن خام حاوی عناصری مانند آلومینوسیلیکات کلسیم است، درحالی که سرباره فولاد شامل فریت های کلسیم، منیزیم و اکسیدهای آهن می شود.
برخی از کاربردهای مهم این مواد عبارت اند از:
- تولید میلگرد: شلاکه فولاد بال میل شده به عنوان قراضه برای تولید میلگرد به کار می رود.
- تولید سیمان پرتلند: این سیمان برای بتن مسلح استفاده می شود و باعث افزایش مقاومت سازه ها می شود.
- صنعت جوشکاری: شلاکه و خرسک در فرآیند جوشکاری، به ویژه در جوش میلگردها، کاربرد دارند.
عوامل مؤثر بر قیمت خرسک و شلاکه
عوامل متعددی بر قیمت این ضایعات تأثیر دارند:
- درجه خلوص: ناخالصی کمتر به معنای قیمت بالاتر است.
- میزان پرتی: کاهش درصد کربن و پرتی می تواند هزینه نهایی را کاهش دهد.
- نوع پردازش: روش های تمیزکاری و نوع کوره بر قیمت نهایی تأثیرگذار است.
تفاوت خرسک و شلاکه
این دو ماده از نظر ظاهر، ترکیب شیمیایی و کاربرد با یکدیگر متفاوت اند. خرسک معمولاً به صورت توده های بزرگ و نامنظم است و به دستگاه های مخصوصی برای خرد کردن نیاز دارد. ترکیب شیمیایی آن شامل اکسیدهای فلزی و سیلیکات ها است. شلاکه به شکل ورق های نازک یا ضخیم تولید می شود و ترکیبات آن ساده تر از خرسک است.
خرسک و شلاکه هر دو از محصولات جانبی در فرایند تولید فلزات مانند آهن و فولاد هستند، اما از نظر شکل ظاهری، ترکیب شیمیایی و کاربردها تفاوت هایی دارند:
- شکل ظاهری:
- خرسک: معمولاً به صورت توده های بزرگ، نامنظم و حجیم است که از کوره های فولادی به دست می آید.
- شلاکه: به شکل ورق های ضخیم یا نازک تولید می شود که ظاهر منظم تر و مسطح تری نسبت به خرسک دارد.
- ترکیب شیمیایی:
- خرسک: شامل اکسیدهای فلزی و سیلیکات ها است که ترکیبات شیمیایی پیچیده تری دارند.
- شلاکه: ترکیب شیمیایی ساده تری دارد و معمولاً از عناصری مانند کلسیم، منیزیم، آلومینیوم و اکسیدهای آهن تشکیل شده است.
- کاربردها:
- خرسک: به دلیل وزن بالا و اندازه بزرگ، برای کاربردهای خاصی مانند تولید میلگرد و فراوری در کارخانه ها استفاده می شود.
- شلاکه: به دلیل ترکیب شیمیایی مشخص و خلوص بالاتر، در صنایعی مانند جوشکاری، تولید سیمان پرتلند و حتی ساخت فولاد ضدزنگ کاربرد بیشتری دارد.
- فرایند تولید:
- خرسک: از بخش های پایینی کوره به دست می آید و معمولاً وزن بیشتری دارد.
- شلاکه: از مواد سبک تر در سطح بالای مذاب تشکیل می شود و به دلیل سرد شدن سریع تر در آب، ورقه ای یا نازک تر است.
- پردازش:
- خرسک: نیاز به خرد کردن و فرآوری بیشتری دارد و گاهی از دستگاه هایی مانند پیکور برای جداسازی و آماده سازی استفاده می شود.
- شلاکه: به دلیل اندازه و ساختار مناسب تر، پردازش آسان تری دارد.
به طور کلی، شلاکه به دلیل تنوع و ترکیب شیمیایی مناسب تر، کاربرد گسترده تری در صنایع مختلف دارد، در حالی که خرسک بیشتر برای کاربردهای سنگین تر و فرایندهای کارخانه ای استفاده می شود.
عوامل مؤثر بر قیمت خرسک و شلاکه آهن
- درجه خلوص:
تفاوت در خلوص این مواد به دلیل نوع متریال استفاده شده در کوره، زمان تخلیه و روش سرد شدن آن هاست. هرچه میزان ناخالصی کمتر باشد، قیمت مواد افزایش می یابد. - درصد پرتی:
با کاهش درصد کربن در این مواد، میزان پرتی نیز کاهش می یابد که این موضوع به طور مستقیم بر قیمت نهایی تأثیر می گذارد. - اندازه کوره خریدار:
اندازه کوره ای که خرسک یا شلاکه در آن استفاده می شود، بر نحوه خرد شدن و ابعاد مواد تأثیرگذار است و می تواند قیمت نهایی را تغییر دهد.
فرآیند تولید خرسک و شلاکه آهن
در تولید شمش های فولادی، استفاده از خرسک امری ضروری است. امروزه، شمش های فولادی و آهنی به طور گسترده در کوره های قوس به کار می روند که این موضوع منجر به افزایش استفاده از قراضه هایی مانند خرسک و شلاکه شده است.
- جداسازی خرسک:
پس از تولید، خرسک ها به کمک دستگاه پیکور و با استفاده از نوک مته جدا می شوند. اما برای شلاکه، به دلیل کوچک تر بودن اندازه قطعات، این روش مؤثر نیست و باید از روش های دیگری استفاده شود.
- انواع خرسک بر اساس کیفیت:
- خرسک بال میل شده: با استفاده از دستگاه آسیاب به قطعات ریزتر تبدیل می شود.
- خرسک چکش خورده: با کمک دستگاه پیکور پردازش می شود.
- خرسک تمیز نشده: به دلیل اندازه بزرگ تر، برای فرآوری به کارخانه منتقل می شود.
- انواع شلاکه بر اساس کیفیت:
- شلاکه بال میل شده: با درجه خلوص بالا، برای کاربردهای حساس استفاده می شود.
- شلاکه تمیز نشده: ارزان ترین نوع شلاکه به شمار می رود.
- شلاکه چکش خورده: کاربرد گسترده ای در صنایع فولادی دارد.
جالب است بدانید در کشورهای کانادا و آمریکا، روشی نوین برای کاهش ناخالصی این مواد ابداع شده که علاوه بر افزایش کیفیت، بسیار مقرون به صرفه است.
فرآیند تولید خرسک و شلاکه آهن
برای تولید نبشی از شمش های فولادی استفاده می شود و یکی از روش های تهیه این شمش ها، بهره گیری از خرسک و شلاکه آهن به عنوان مواد اولیه است. این مواد به ویژه نقش مؤثری به عنوان سوپرشارژر در فرآیند تولید دارند. استفاده از قراضه ها در کوره های قوس برای تولید شمش های فولادی و آهنی بسیار رواج یافته و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است.
در فرآیند تولید خرسک و شلاکه آهن، پس از ریختن سرباره ها در چاله، خرسک و شلاکه به روش های مختلفی از یکدیگر جدا می شوند. یکی از این روش ها استفاده از دستگاه پیکور است. این دستگاه با نوک مته خود، خرسک ها را جدا می کند. اما به دلیل ریز بودن قطعات شلاکه، این روش برای جداسازی آن ها مناسب نیست و از روش های دیگری استفاده می شود.
خرسک و شلاکه آهن به عنوان زباله های ارزشمند، مواد اولیه مهمی در تولید آهن محسوب می شوند و به دلیل هزینه های پایین و کاربردهای گسترده در صنایع مختلف، بسیار پرطرفدار هستند.
انواع خرسک و کیفیت آن ها
خرسک به دو شکل ورقه ای و کلوخه ای تولید می شود که در سه کیفیت عرضه می گردد:
- خرسک بال میل شده:
در دستگاهی شبیه به آسیاب، به قطعات ریزتر تبدیل می شود. - خرسک چکش خورده:
با استفاده از دستگاه پیکور تولید می شود. - خرسک تمیز نشده:
قطعات بزرگ تر که برای فرآوری به کارخانه منتقل می شوند.
خرسک ورقه ای به دلیل سطح بزرگ تر، به راحتی قابل تمیز کردن است. همچنین، خرسک تولیدی در فرآیند فولادسازی به دلیل درصد خلوص بالا و وزن مناسب، محبوبیت بیشتری نسبت به خرسک آهن دارد.
انواع شلاکه و کیفیت آن ها
شلاکه نیز مانند خرسک در سه کیفیت عرضه می شود:
- شلاکه بال میل شده:
با این روش، خلوص شلاکه به 100 درصد می رسد و برای کاربردهای دقیق تر استفاده می شود. - شلاکه تمیز نشده:
ارزان ترین نوع شلاکه که برای مصارف عمومی به کار می رود. - شلاکه چکش خورده:
کاربرد گسترده ای در صنایع فولادی دارد.
جمع بندی
خرسک و شلاکه از ضایعات ارزشمند آهن به شمار می روند که کاربردهای متنوعی در صنایع دارند. انواع مختلف این مواد شامل خرسک و شلاکه بال میل شده، تمیزنشده و چکش خورده است. این مواد نقش مهمی در تولید محصولات فولادی مانند میلگرد و سیمان پرتلند ایفا می کنند. برای اطلاع از قیمت تیرآهن هاش و سایر مقاطع فولادی می توانید به سایت فولاد کو مراجعه کنید و از راهنمایی کارشناسان بهره مند شوید.
خرید تیرآهن هاش و محصولات فولادی از فولادکو
تیرآهن هاش (H) به دلیل طراحی خاص و مقاومت بالای خود یکی از محبوب ترین و پرکاربردترین مقاطع فولادی در پروژه های ساختمانی و صنعتی است. اگر قصد خرید تیرآهن هاش و دیگر محصولات فولادی را دارید، شرکت فولادکو به عنوان یکی از تأمین کنندگان معتبر این محصولات، می تواند انتخابی مطمئن برای شما باشد.
چرا فولادکو؟
- تنوع محصولات:
فولادکو طیف وسیعی از محصولات فولادی از جمله تیرآهن هاش، نبشی، میلگرد، ورق های فولادی و سایر مقاطع فلزی را عرضه می کند. - کیفیت تضمین شده:
تمامی محصولات فولادکو مطابق با استانداردهای جهانی تولید و عرضه می شوند و کیفیت آن ها به طور کامل تضمین شده است. - قیمت رقابتی:
ارائه قیمت های مناسب و شفاف از ویژگی های اصلی فولادکو است. با خرید مستقیم از این شرکت، هزینه های واسطه گری حذف شده و مقرون به صرفه ترین گزینه ها در دسترس شما خواهند بود. - پشتیبانی تخصصی:
تیم مشاوره فولادکو آماده است تا شما را در انتخاب مناسب ترین محصولات فولادی بر اساس نیاز پروژه راهنمایی کند. - ارسال به سراسر کشور:
فولادکو امکان ارسال سفارشات شما را به تمامی نقاط کشور با بهترین خدمات حمل ونقل فراهم کرده است
چگونه از فولادکو خرید کنیم؟
برای ثبت سفارش تیرآهن هاش یا دیگر محصولات فولادی:
- به سایت رسمی فولادکو مراجعه کنید.
- محصولات موردنظر خود را انتخاب کرده و قیمت ها را بررسی کنید.
- با تیم فروش تماس بگیرید یا به صورت آنلاین سفارش خود را ثبت کنید.
فولادکو با تجربه ای طولانی و اعتبار بالا در صنعت فولاد، انتخابی مطمئن برای تأمین نیازهای پروژه شماست