شاید تا به امروز نام ورق های ضد سایش یا هاردوکس به گوشتان نخورده باشد. این ورق ها همانطور که از نامشان مشخص است در برابر هرگونه سایش مقاوم بوده و دچار آسیب نمی شوند. این محصول به نوعی یک ماده فلزی است که می توان از آن در صنایع نفت و گاز، معدن، ساخت و ساز، تولید تجهیزات حمل و نقلی و….، استفاده کرد. این ورق انواع مختلفی دارد که هر یک از آن ها شامل: ورق ضد سایش هاردوکس، ولداکس، دورستات، کرباسر، دیلیدور و… می باشند. نحوه ساخت ورق های ضد سایش، دو مرحله ای بوده و بهتر است برای آشنایی با آن ها در ادامه مطلب همراه ما باشید
ورق ضد سایش چیست؟
ورق ضد سایش به نوعی محصولی فولادی است که از آلیاژهایی تشکیل شده تا آن را در مقابل سایش سختی و ضربه مقاوم سازند. این ورق مقاومت بالایی در شرایط دشوار دارد و می توان مدت زمان طولانی از آن استفاده کرد. برخی از این ورق ها در برابر نفوذ گلوله نیز مقاوم هستند و اولین بار آن ها را در سال ۱۹۰۰ یوهان آگوست برنل یک مهندس سوئدی، طراحی و تولید کرده است.
ماده اصلی تشکیل دهنده این ورق، کربن است و هر چه میزان استفاده از کربن بیشتر باشد، میزان سختی و مقاومت آن در برابر سایش نیز بالاتر می رود. همچنین، برای ساخت آن از منگنز نیز استفاده می کنند که با این کار باعث بهبود سختی در آلیاژهای آهنی می شوند. ورق های ضد سایش، همواره طی دو مرحله ساخته می شوند. در ابتدا این ورق ها دارای ساختاری دانه ای بوده و تغییر شکل می دهند تا درجه سختی و شکل پذیری آن ها افزایش یابد.
در این فرایند شکنندگی این ورق ها به کمترین میزان ممکن رسیده و درجه سختی آن ها افزایش پیدا می کند که به آن فرایند کوئنچینگ گفته می شود و برخی از افراد این فرایند را خنک سازی فوری نیز می نامند.
پس از تولید و گرم شدن در درجه دمایی بین ۸۱۵ الی ۸۷۸ درجه سانتی گراد معادل ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ درجه فارنهایت، ورق ها را ناگهان در آب سرد قرار می دهند. بر اساس این اقدام، ساختارهای کریستالی در فولاد ساخته شده و موجب می شود که سختی و مقاومت آن افزایش پیدا کند. در مرحله دوم یعنی عملیات حرارتی یا تمپرینگ، فولاد خنک شده دوباره حرارت داده می شود. اما، دمایی که برای این کار استفاده می شود؛ بین ۱۴۸ الی ۳۷۱ درجه سانتی گراد معادل ۳۰۰ الی ۷۰۰ درجه فارنهایت می باشد. پس از این، ورق ها را در هوای آزاد گذاشته تا خنک شده و به ورق های ضد سایش تبدیل می شوند.
انواع ورق های ضد سایش کدامند؟
ورق های ضد سایش بر اساس درجه سایش، به سه گروه اصلی تقسیم می شوند که شامل درجه یک، درجه ۲ و درجه ۳ می باشند. علاوه بر درجه سایش این ورق ها، آن ها از نظر خواص مکانیکی و میزان مقاومت نیز انواع مختلفی دارند که تمامی آن ها عبارتند از:
- • ورقهای ضد سایش درجه یک، به محصولاتی گفته می شود که مقاومت قابل توجهی در برابر سایش، سنگ زنی کشویی و خراش دادن، دارند. این محصولات می توانند به خوبی در برابر خراشیدگی و سایش مقاومت کرده و در محیط هایی که دارای سنگ و ذرات خراشیدگی هستند، مورد استفاده قرار می گیرند.
- • درجه دوم به ورق هایی گفته می شود که مقاومت مناسبی در برابر سایش حاصل از خراش دادن و انفجار ضربه دارند. این ورق ها مقاومت زیادی در برابر شرایط سنگین تر، آسیب های ناشی از ضربه و انفجار دارند. به همین خاطر، از آن ها در معادن و صنعت ساخت و ساز استفاده می کنند.
- • نوع سوم نیز ورق هایی هستند که مقاومت فوق العاده بالایی دارند و در مقایسه با دو نوع قبلی، بهتر می باشند. در واقع، مقاومت آن ها فراتر از حد معمول بوده و به همین خاطر از آن ها در معدن کاری با تولیدات غیر متعارف، استفاده می کنند.
- • ورق ضد سایش هاردوکس، نوع دیگری از آن ها است که سختی آن به ۴۰۰ و ۴۵۰ و ۵۰۰ و 550 تا ۶۰۰ برینل و حتی بیشتر می رسد. این محصول دارای میزان زیادی کربن بوده و علی رغم سختی بالای آن، مقاومت زیادی نیز در برابر سایش دارد. در عین حال ورق هاردوکس انعطاف پذیری عالی و دوام بالایی دارد و می توان در دماهای بسیار پایین و سرد نیز از آن استفاده کرد. این محصول از طریق نورد سرد تولید شده و اغلب ضخامت آن بیش از ۵ میلی متر می باشد.
- • ورق ضد سایش دورستات، سختی آن بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ برینل است و اغلب از آن در جوشکاری ها و ماشین کاری ها استفاده می کنند.
- • ورق ضد سایش دیلیدور شکل پذیری مطلوبی دارد و خود دارای سه نوع مختلف می باشد. سه نوع این محصول را با حرف انگلیسی Cو V و L نشان می دهند که بیشترین میزان کربن مورد استفاده در نوع C آن است.
- • نوع دیگر آن ورق ضد سایش ولدوکس است که مقاومت و جوش پذیری فوق العاده ای دارد و به همین خاطر از آن در صنایع خودروسازی و در حوزه های مهندسی استفاده می کنند. نام تجاری این محصول فولاد گالوانیزه با نوع SSABاست. ضخامت آن معمولا بین ۴ تا ۱۴۰۰ میلی متر و طولش ۱۲ متر و عرض آن ۲ متر می باشد.
- • ورق ضد سایش کرسابرو، در برابر سایش بسیار مقاوم است، به طوری که قابلیت جوش پذیری بالایی نیز دارد. عملیات پردازش مثل برش، ماشین کاری و…، به راحتی بر روی این ورق انجام می شود و کشش آن تا ۷۰ مرتبه نسبت به سایر ورق ها بیشتر است. هزینه تعمیر و نگهداری این محصول کم بوده و معمولاً می توان از آن در محیط های خشک و مرطوب و دمای بالا تا ۳۵۰ الی ۴۵۰ سانتی گراد نیز استفاده کرد.
- • ورق ضد سایش راک استار دارای سختی ۴۰۰ برینل بوده و میزان کربن آن نسبتا کم است. این محصول با ضخامت بین ۶ الی ۷۵ میلی متر تولید شده و در بازار عرضه می شود.
- • ورق ضد سایش کوارد، دارای طول عمر نسبتاً بالایی بوده و خاصیت شکل پذیری و جوشکاری خوبی دارد.
- • ورق ضد سایش st52 در دسته ورق های آلیاژی ساختمانی و ضد سایش بوده و طیف وسیعی دارد که از آن ها در صنایع مختلف استفاده می کنند. برخی از افراد به این محصول ورق زیربنایی صنعت نیز می گویند و دارای میزان زیادی کربن و منگنز بوده و به همین خاطر خواص مکانیکی و مقاومت زیادی دارد. این محصول برای جوشکاری، برای شکل دهی و برای ماشین کاری مناسب بوده و مقاومت کششی آن بین ۴۹۰ تا ۶۳۰ نانومتر می باشد.
ویژگی ها و مزایای استفاده از ورق فولادی ضد سایش
هر یک از ورق های فولادی ضد سایش، دارای ویژگی ها و مزایای منحصر به فردی هستند که تعدادی از آن ها شامل موارد زیر می باشند:
- مقاومت بالا در برابر سایش
- تحمل حرارت
- مقاومت در برابر خوردگی
- حفظ ورق در برابر مواد شیمیایی
- دارای خواص مکانیکی مطلوب
- وزن سبک
- جابجایی راحت
- تولید در اشکال ابعاد مختلف
- هزینه تعمیر و نگهداری مقرون به صرفه
- اقتصادی بودن
خلاصه مطلب
در این بخش از مطلب تلاش کردیم تا هر یک از شما عزیزان را با ورق ضد سایش و انواع آن آشنا کنیم. عوامل مختلفی وجود دارند که در افزایش یا کاهش استحکام و مقاومت این ورق ها اثر می گذارند که شامل: درصد کربن، پدیده کار سختی و عملیات کوئنچ و تمپر هستند. در واقع، هر چه درصد کربن مورد استفاده بیشتر باشد، ورق در برابر سایش مقاوم تر می باشد. عوامل بسیار زیادی نیز بر قیمت این محصول اثر گذار هستند که برای اطلاع از قیمت ورق گالوانیزه و هر یک از انواع ورق ها می توانید با همکاران ما در فولاد کو ارتباط برقرار کنید.